Penselen, patronen & vullen in Adobe Photoshop (14/24)

Penseel als gereedschap of als optie?

Met een penseel kan je tekenen? Dat klopt, maar je kan er nog heel veel meer mee. In Adobe Photoshop kunnen we 2 grote dingen doen met penselen:

• Een penseel is ten eerste een stuk gereedschap. Je vindt het bij de gereedschappen links. Het is het meest gebruikte tekengereedschap.
• Andere tools hebben ten tweede ook bepaalde penseelopties. Bij het potlood, het retoucheerpenseel, vervagen, het gummetje etc. kan je bijvoorbeeld overal penseelopties instellen als de grootte en de hardheid. Die gereedschappen delen die opties dus met het penseel zelf.

Op de rest van deze pagina hebben we het echter gewoon over het penseelgereedschap zelf.

Snel de grootte en de hardheid van het penseel variëren

Het is al eens aan bod gekomen, maar het blijft zo handig dat herhalen waarschijnlijk slim is: je zal héél vaak de grootte en de hardheid van je penseel moeten veranderen. Niks is ergerlijker dan te moeten tekenen met een penseel dat te groot of te klein is.

Dat doe je bovenaan bij de opties, of je gebruikt deze snelle manier: houd de alt-toets ingedrukt en houd ook de rechtermuisknop ingedrukt. Beweeg de muis nu verticaal om de hardheid te variëren; beweeg de muis horizontaal om de grootte van het penseel aan te passen.

Je zal merken dat je in de praktijk de hele tijd deze instellingen moet aanpassen aan wat je wil doen. Dat is dus echt een toetsencombinatie om uit het hoofd te kennen. Ken je ze nog? Alt rechtermuisknop en bewegen met de muis. Voila.

Opties voor het penseelgereedschap

Tijd nu om eens naar een paar opties voor het penseelgereedschap te kijken. Kijk daarvoor in de optiebalk.

Heel nadrukkelijk zie je de optie om de grootte in te stellen. Als je daarop klikt, opent er echter een extra venstertje waarin je nog veel meer opties kan instellen. Zoals ook het type penseel en de oriëntatie.

Voor die uitgebreide opties kan je ook het venster penselen gebruiken. Klik op venster en dan op penselen om het te zien. Je vindt er alle beschikbare penselen, opgesplitst in categorieën. Om een penseel te selecteren, moet je er gewoon op klikken.

Terug naar de opties bovenaan nu. Je vindt er 2 percentages, voor dekking en vloeisnelheid. Ze lijken min of meer hetzelfde te doen, maar dat klopt niet helemaal. Allebei zorgen ze ervoor dat je tekenwerk niet volledig dekt als je het op een getal lager dan 100% zet. Wat het verschil tussen de 2 is, leggen we in deze basistutorial niet uit.

Met een hoog percentage bij vloeiend maken zorg je ervoor dat kleine trillingen in je tekenwerk genegeerd worden. Het eindresultaat ziet er dan vloeiend uit.

Tot slot vind je er nog symmetrieopties waarmee je heel snel symmetrische vormen (spiegelingen, maar ook bijv. complexe figuren of mandala’s) kan tekenen. Het icoontje voor deze opties ziet eruit als een vlindertje. Kijk helemaal rechts in de optiebalk, en laat de pret beginnen!

Zodra je erop klikt moet je een type symmetrie kiezen, en vervolgens moet je ergens een symmetrielijn plaatsen. Bevestig met enter. Daarna teken je met het penseel.

Nu vraag je je misschien af hoe het zit met de kleur. Hoe kan je de kleur kiezen? Dat doe je natuurlijk met de kleurkiezer. Een penseel tekent altijd met de voorgrondkleur. Klik op de kleurkiezer om de kleur aan te passen, of druk de x-toets in om de voorgrondkleur en achtergrondkleur om te wisselen.

Penselen zijn ook patronen

Als het gaat over penselen, moet je het traditionele beeld van een verfborstel laten varen. Een penseel kan een heel ander effect genereren dan gewoon een likje verf.

Dat zie je al als je in de lijst met penselen gaat kijken. Er zijn bepaalde penselen die echte patronen tevoorschijn toveren als je ze toepast.

Dat zal in het volgende deel nog duidelijker blijken.

Penselen downloaden en importeren in Adobe Photoshop

Als je zoekt op het internet, vind je heel veel sites waar je penselen op kan downloaden. Het programma gebruikt daarvoor het ABR-formaat. Zoek bijvoorbeeld eens op “brush photoshop download“. Je ziet dan heel veel websites waar je kant en klare penselen vindt. (Merk op dat aan het gebruik van sommige penselen bepaalde licentievoorwaarden verbonden zijn.)

Zo vind je in geen tijd penselen waarmee je realistische rook kan tekenen, of waarmee je gras tekent, water tekent, etc.

Zo’n penseel importeren doe je in het penselen-venster door bovenaanrechts op de horizontale streepjes te klikken voor meer opties. Je vindt er vervolgens de mogelijkheid om penselen te importeren.

Zelf een penseel maken

Zelf een penseel maken? Dat kan ook. Neem daarvoor een witte achtergrond en teken de figuur die je als penseel wil gebruiken. We tekenen nu een paar heel eenvoudige vormen.

Je afbeelding omzetten in een penseel doe je gemakkelijk door in het menu te kiezen voor bewerken en dan voorinstelling penseel definiëren. Geef vervolgens je penseel een naam.

In het venster met penselen vind je nu onderaan je eigen penseel terug. Kies een kleur, en je kan verven.

Vaak wil je je penseel niet zelf tekenen, maar wil je starten van een vorm die al in een andere afbeelding zit.

We willen de toren als penseel gebruiken. Wat we dan doe is de toren vrijstaand maken, dus selecteren. We doe dat nu snel met object selecteren.

Wanneer we nu bij bewerken en dan voorinstelling penseel definiëren een nieuw penseel maken, kunnen we met het torenpenseel verven. Wel eerst deselecteren (gebruik eventueel de sneltoets ctrl d) om ook buiten je selectie te kunnen tekenen.

Laat ons voor het torenpenseel hierboven eens naar een paar opties kijken. Je kan nog heel veel dingen manipuleren.

Die instellingen vind je in het venster penseelinstellingen. Kijk in het menu bij vensters als je de penseelinstellingen niet terugvindt.

We gaan hier natuurlijk niet alles tonen. Dan zijn we volgende week nog bezig. 😉 Laat ons focussen op een paar dingen uit. Experimenteer vooral zelf eens en bekijk altijd het voorbeeld in het venster om te voorspellen wat aanpassingen doen.

Bij vorm penseeluiteinde kan je bijvoorbeeld je penseeltip ronddraaien, en onderaan bij tussenruimte kan je ervoor zorgen dat je penseel maar nu en dan het figuurlijke blad raakt ipv. de hele tijd.

Bekijk het effect dat dat geeft bij onze boom.

Bij vormdynamiek kan je de vorm dynamisch maken. Dat betekent dat je penseel automatisch de grootte en de vorm zal variëren.

De kleurdynamiek varieert de kleur per penseelstreek.

Een penseel maken dat gedeeltelijk doorzichtig is

Nu merk je misschien dat onze penselen nogal hard zijn tot nu. Hoe maak je een penseel waarvan bepaalde delen meer doorzichtig zijn dan andere delen?

Dat doe je door op het moment dat je het penseel maakt, andere kleuren te gebruiken. Wit betekent doorzichtig, zwart betekent niet doorzichtig, en grijs zit daar ergens tussen.

Wat we dus gaan doen is onze afbeelding waarvan we een penseel willen maken altijd zwart-wit-grijs maken en zo beslissen waar we doorzichtigheid willen toevoegen.

Wanneer je een penseel helemaal zelf tekent doe je dat natuurlijk gemakkelijk door de juiste kleuren te kiezen. Wanneer je vertrekt van een vorm, zul je echter een reeks kleuraanpassingen moeten doen om het gewenste effect te krijgen.

Hieronder doe ik eerst enkele bewerkingen (zwart-wit, niveaus & omkeren) om de achtergrond wit te maken en de wolk zwart.

Vullen met kleur (+ kleurkiezer)

Nu is het tijd voor een ander gereedschap dat je vast al eens bent tegengekomen, het emmertje, ook bereikbaar met sneltoets G.

Als je met de emmer op je afbeelding klikt, verander je de kleur van de regio’s die lijken op de kleur die je aanklikt. De tolerantie voor de gelijkenis kan je bij de opties instellen.

Op dat moment wordt de voorgrondkleur toegepast. Natuurlijk weet je al dat je met x kan wisselen tussen voorgrondkleur en achtergrondkleur.

Vullen met patroon

Standaard vul je altijd met een kleur, maar als je het emmergereedschap gebruikt, heb je bovenaan bij de opties ook de keuze om te vullen met een patroon. Selecteer patroon ipv. voorgrond.

Vervolgens kies je ook bovenaan uit een reeks patronen. Het patroon wordt dan toegepast.

Wil je zelf een patroon maken? Ook dat is niet zo moeilijk. Het lijkt op wat we deden met de penselen.

Zorg ervoor dat op je tekening enkel te zien is wat je als patroon wil gebruiken. Vervolgens klik je in het menu bij bewerken op patroon definiëren.

In elke nieuwe tekening kan je het patroon nu gebruiken bij de emmertool. Die patronen pas je overigens nog gemakkelijker toe op een hele laag door ze als aanpassingslaag in te voegen (patroonbedekking). Selecteer dan gemakkelijk de schaal, de oriëntatie etc.

Je zou ook nog de uitlijning volledig gelijk kunnen maken zodat de afstanden tussen de items op het patroon overal even groot zijn. In deze basisuitleg komt dat echter niet aan bod.